Czy wyjazd z rodzinnych stron za pracą i lepszym życiem to zawsze wolny wybór, czy może coraz częściej smutna konieczność? Komisja Europejska chce, aby każdy obywatel UE miał realne prawo do budowania przyszłości tam, skąd pochodzi. Właśnie trwają ogólnoeuropejskie konsultacje społeczne dotyczące flagowej strategii „Right to Stay” (Prawo do pozostania). Głos w dyskusji nad kształtem unijnej polityki spójności można zabrać tylko do 5 czerwca 2026 roku.
Europa wielu prędkości i problem wyludniania
Wiele europejskich regionów, w tym również województwa wschodniej i zrównoważonej gospodarczo Polski (jak np. Podlasie), mierzy się z podobnym, strukturalnym wyzwaniem: odpływem młodych ludzi, ujemnym przyrostem demograficznym oraz ekonomiczną stagnacją. Gdy brakuje perspektyw zawodowych, nowoczesnej infrastruktury czy dostępu do edukacji i ochrony zdrowia na wysokim poziomie, migracja staje się jedynym wyjściem.
Komisja Europejska pod przewodnictwem wiceprzewodniczącego wykonawczego ds. spójności i reform, Raffaele Fitto, postawiła przed sobą jasny cel: zmienić tę dynamikę. Strategia „Right to Stay: Twój region, Twoja przyszłość”, której oficjalny start przygotowań ogłoszono na początku maja br. w Parlamencie Europejskim, ma stać się fundamentem dla nowej polityki regionalnej UE.
„’Prawo do pozostania’ dotyczy ludzi, społeczności i terytoriów. Chodzi o przywrócenie wszystkim Europejczykom wolności wyboru – by mogli mieszkać, rozwijać się i budować przyszłość w miejscu, które nazywają domem. Wyjazd powinien być zawsze wolnym wyborem, a nie koniecznością podyktowaną brakiem szans” – podkreślał podczas inauguracji projektu Raffaele Fitto.
Cztery filary atrakcyjnego regionu
Nowa strategia to nie tylko puste deklaracje, ale mechanizm, który ma pomóc państwom członkowskim w projektowaniu krajowych i regionalnych planów partnerskich (w ramach przyszłych wieloletnich ram finansowych UE). Komisja Europejska zdefiniowała kluczowe obszary, które decydują o tym, że ludzie decydują się nie opuszczać swoich małych ojczyzn:
- Praca i gospodarka: Tworzenie stabilnych, dobrze płatnych miejsc pracy i przyciąganie inwestorów do regionów dotkniętych kryzysem.
- Usługi publiczne: Dostęp do nowoczesnej opieki medycznej, edukacji oraz opieki nad dziećmi (żłobki, przedszkola).
- Infrastruktura i transport: Cyfryzacja, dostęp do szybkiego internetu oraz sprawna komunikacja zbiorowa łącząca mniejsze ośrodki z metropoliami.
- Dostępne mieszkalnictwo: Rozwiązanie problemów lokalowych, które uderzają w usamodzielniających się młodych dorosłych.
Twój głos ma znaczenie – jak wziąć udział?
Konsultacje społeczne mają charakter otwarty – skierowane są zarówno do osób prywatnych (w tym młodzieży, która stoi przed wyborem ścieżki życiowej), jak i organizacji pozarządowych, samorządów oraz przedsiębiorców. KE zbiera tzw. Call for Evidence (zaproszenie do zgłaszania uwag), by dowiedzieć się bezpośrednio od obywateli, z jakimi barierami mierzą się na co dzień i jakie lokalne rozwiązania sprawdzają się najlepiej.
Kto i kiedy?
- Termin: Konsultacje trwają wyłącznie do 5 czerwca 2026 r. (do północy czasu brukselskiego).
- Gdzie: Opinie można składać drogą elektroniczną poprzez oficjalny unijny portal „Have your say” (Wyraź swoją opinię) lub dedykowane formularze na Europejskim Portalu Młodzieżowym.
- Język: Formularz można wypełnić w dowolnym z oficjalnych języków UE, w tym po polsku. Do zalogowania wystarczy Profil Zaufany lub unijny system EU Login.
- Szczegóły oraz formularz zgłoszeniowy dostępne są na stronie Komisji Europejskiej: Have your say – Right to Stay Strategy.
Zapraszamy do udziału w konsultacjach. Polskie regiony, które przez lata skutecznie absorbowały fundusze unijne na twardą infrastrukturę, potrzebują teraz precyzyjnie skrojonych programów społecznych i gospodarczych, by zatrzymać u siebie talenty.
Oficjalny dokument strategiczny „Right to Stay Strategy” ma zostać opublikowany przez Komisję Europejską w czwartym kwartale 2026 roku. To, czy znajdą się w nim instrumenty odpowiadające na realne potrzeby polskich miasteczek i wsi, zależy również od zaangażowania nas samych w trwającym właśnie procesie konsultacyjnym.